Vanaf 12 januari 2027 mogen cloudleveranciers in beginsel geen overstapkosten meer in rekening brengen wanneer klanten naar een andere aanbieder overstappen. Dat volgt uit de Europese Data Act. Betekent dit dat een cloudmigratie voortaan volledig kosteloos moet plaatsvinden? Nee. De verordening maakt onderscheid tussen overstapkosten, reguliere servicevergoedingen en aanvullende migratiediensten. Dat onderscheid is belangrijk voor zowel cloudleveranciers als hun klanten.
Wat verandert er op 12 januari 2027?
De Data Act (Verordening (EU) 2023/2854) is grotendeels sinds 12 september 2025 van toepassing. Een belangrijk onderdeel betreft het verminderen van belemmeringen bij het overstappen tussen aanbieders van gegevensverwerkingsdiensten.
Artikel 29 bevat een gefaseerde regeling. Tot 12 januari 2027 mogen aanbieders nog beperkte overstapkosten berekenen. Deze mogen niet hoger zijn dan de kosten die rechtstreeks verband houden met de betreffende overstap.
Vanaf 12 januari 2027 zijn overstapkosten verboden. Daaronder vallen ook zogenoemde data-egress charges: kosten voor het overdragen van gegevens vanuit de infrastructuur van de leverancier.
De Europese wetgever wil hiermee de afhankelijkheid van individuele leveranciers verminderen, ook wel vendor lock-in genoemd.
Geldt dit ook voor SaaS-leveranciers?
De regels gelden voor aanbieders van gegevensverwerkingsdiensten zoals gedefinieerd in de Data Act. Infrastructure as a Service (IaaS), Platform as a Service (PaaS) en Software as a Service (SaaS)kunnen onder de definitie van gegevensverwerkingsdienst vallen.
Niet iedere softwaredienst valt automatisch onder alle overstapverplichtingen.
Artikel 31 Data Act bevat uitzonderingen voor bepaalde diensten. Zoals bijvoorbeeld maatwerkdiensten, die grotendeels specifiek voor één klant zijn ontwikkeld en niet op grote commerciële schaal via de dienstencatalogus worden aangeboden. Ook voor bepaalde tijdelijke test- en evaluatiediensten gelden uitzonderingen.
Voor SaaS-leveranciers is daarom de eerste vraag of hun dienstverlening onder hoofdstuk VI van de Data Act valt en welke verplichtingen daadwerkelijk van toepassing zijn.
Welke kosten mogen cloudleveranciers nog wel berekenen?
Het verbod op overstapkosten betekent niet dat alle kosten rondom een cloudmigratie verdwijnen.
De Data Act maakt onderscheid tussen verschillende soorten vergoedingen.
1. Overstapkosten
Kosten voor handelingen die noodzakelijk zijn om de overstap mogelijk te maken, mogen vanaf 12 januari 2027 niet meer bij de klant in rekening worden gebracht. Dit betreft onder meer kosten voor dataoverdracht en de wettelijk vereiste ondersteuning bij het overstapproces.
2. Reguliere servicevergoedingen
De normale vergoedingen voor het gebruik van de clouddienst blijven verschuldigd zolang de overeenkomst van toepassing is. Het verbod op overstapkosten verandert daar niets aan.
3. Aanvullende migratiediensten
Een klant kan aanvullende ondersteuning verlangen die verder gaat dan de wettelijke overstapverplichtingen van de leverancier. Voor dergelijke werkzaamheden mag de leverancier een vergoeding berekenen, mits de klant daarom verzoekt en vooraf met de prijs instemt.
4. Vergoedingen bij voortijdige beëindiging
Ook vergoedingen wegens voortijdige beëindiging van een overeenkomst zijn niet zonder meer verboden. De Data Act laat proportionele beëindigingsvergoedingen bij overeenkomsten voor bepaalde tijd toe, voor zover deze verenigbaar zijn met het toepasselijke recht.
Let op: de benaming van een vergoeding is daarbij niet doorslaggevend. Een leverancier kan het verbod op overstapkosten niet omzeilen door verplichte overstapwerkzaamheden als aanvullende migratiediensten te factureren.
Wat betekent dit voor bestaande cloudcontracten?
De Data Act bevat niet alleen regels over kosten. Artikel 25 stelt ook eisen aan de inhoud van cloudcontracten, waaronder afspraken over beëindiging, overgangstermijnen, ondersteuning bij het overstappen en het exporteren van gegevens.
Voor cloudleveranciers is het daarom verstandig bestaande algemene voorwaarden, SaaS-overeenkomsten en exitregelingen te controleren.
Voor afnemers is vooral van belang welke ondersteuning zij beëindiging van de overeenkomst mogen verwachten en welke kosten daarvoor nog verschuldigd kunnen zijn.
Bovendien is het bij nieuwe contracten van belang dat de overeengekomen exitregeling aansluit op de wettelijke verplichtingen. Daarnaast dienen aanvullende migratiediensten duidelijk worden onderscheiden van de verplichte ondersteuning.
Conclusie: controleer uw exitafspraken vóór 2027
Vanaf 12 januari 2027 beperkt de Data Act de mogelijkheden voor cloudleveranciers om kosten in rekening te brengen bij een overstap aanzienlijk.
Dat betekent echter niet dat iedere cloudmigratie kosteloos wordt. Reguliere servicevergoedingen, aanvullende dienstverlening en bepaalde beëindigingsvergoedingen kunnen verschuldigd blijven.
Voor leveranciers kan dit gevolgen hebben voor hun contractvoorwaarden en prijsmodel. Voor afnemers biedt de regeling mogelijkheden om hun afhankelijkheid van een bestaande leverancier te verminderen.
Wilt u weten of de overstapkosten, beëindigingsvergoedingen en exitbepalingen in uw SaaS- of cloudcontract voldoen aan de Data Act? Legalz beoordeelt uw bestaande overeenkomsten en adviseert over juridisch houdbare afspraken voor migratie en beëindiging. Bel vrijblijvend 010-2290646 of klik op onderstaande button.