AI is steeds vaker onderdeel van recruitmentsoftware. Applicaties kunnen cv's analyseren, kandidaten rangschikken en voorstellen doen voor de selectie. Het is van belang om aandacht te besteden aan de inrichting van dit soort software, zoals de verwerking van persoonsgegevens en de contractuele verantwoordelijkheden. Dit geldt zowel voor de afnemers als leveranciers.

Op 11 november 2026 maakte de European Data Protection Board (EDPB) bekend dat geautomatiseerde besluitvorming bij werving en selectie, inclusief AI-gestuurde besluitvorming, het onderwerp is van haar zesde gecoördineerde handhavingsactie. Nationale toezichthouders kunnen op vrijwillige basis aansluiten; de actie zelf start in de loop van 2027. Organisaties die geautomatiseerde screentingstools gebruiken dienen alert te zijn. De focus van het toezicht ligt namelijk op het recht om niet te worden onderworpen aan uitsluitend geautomatiseerde besluiten en het daarmee samenhangende inzagerecht.

Wat moeten IT-leveranciers en gebruikers van recruitmentsoftware juridisch en contractueel regelen?

Wanneer mag recruitmentsoftware kandidaten automatisch beoordelen?

Een organisatie die AI-recruitmentsoftware gebruikt, moet voldoen aan de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Er moet onder meer een geldige verwerkingsgrondslag zijn, er mogen niet meer persoonsgegevens worden verwerkt dan noodzakelijk en kandidaten moeten vooraf duidelijke informatie krijgen. De IT-leverancier moet de gebruiker (afnemer/organisatie), afhankelijk van zijn rol en de gemaakte afspraken, daarbij ondersteunen.

Bij AI-systemen die kandidaten beoordelen of rangschikken speelt bovendien artikel 22 AVG een centrale rol. Het Hof van Justitie van de EU heeft artikel 22 lid 1 AVG in een eerdere uitspraak uitgelegd als een algemeen verbod op uitsluitend geautomatiseerde besluiten die rechtsgevolgen kunnen hebben of de betrokkene anderszins treffen, tenzij een uitzondering geldt. 

Een automatische afwijzing kan hieronder vallen. Maar ook wanneer AI kandidaten vooraf selecteert en alleen de hoogst scorende kandidaten aan een recruiter worden voorgelegd, kan er sprake zijn van een relevant geautomatiseerd besluit. Het automatisch vaststellen van een score kan volgens het Hof een ‘besluit’ zijn, wanneer een derde zich bij zijn beslissing in doorslaggevende mate op die score baseert.

Menselijke controle: wat moet de software mogelijk maken?

Een werkgever kan artikel 22 AVG niet omzeilen door een recruiter uiteindelijk op de afwijzingsknop te laten drukken. Zo eenvoudig ligt het niet.

Menselijke tussenkomst moet daadwerkelijk betekenis hebben. Een recruiter moet de AI-beoordeling kunnen begrijpen, kritisch beoordelen en zo nodig naast zich neerleggen. Daarvoor zijn bevoegdheid, deskundigheid en voldoende inzicht in de werking en uitkomsten van de software nodig. Wanneer een medewerker uitsluitend een automatisch gegenereerde ranglijst overneemt, kan nog steeds sprake zijn van uitsluitend geautomatiseerde besluitvorming.

Uitzonderingen en waarborgen

Artikel 22 lid 2 AVG kent drie uitzonderingen:

  • Noodzakelijk voor een overeenkomst. De besluitvorming moet noodzakelijk zijn voor het sluiten of uitvoeren van een overeenkomst. Die noodzakelijkheid moet concreet worden onderbouwd, ook ten opzichte van minder ingrijpende alternatieven. Efficiëntie of kostenbesparing alleen is onvoldoende.

  • Wettelijke grondslag. Het besluit is toegestaan op grond van Unie- of lidstatelijk recht dat passende waarborgen bevat.

  • Uitdrukkelijke toestemming. In een sollicitatiesituatie is vanwege de afhankelijkheidsrelatie vaak twijfelachtig of toestemming vrijelijk is gegeven.

Bij een beroep op de uitzonderingen wegens noodzakelijkheid voor een overeenkomst of uitdrukkelijke toestemming gelden de waarborgen van artikel 22 lid 3 AVG: menselijke tussenkomst, het kenbaar maken van het eigen standpunt en het aanvechten van het besluit. Bij een uitzondering op basis van wettelijke grondslag moeten passende waarborgen in de wettelijke regeling zijn opgenomen. Voor bijzondere categorieën persoonsgegevens geldt in lid 4 een strenger regime.

Inzagerecht: kan de leverancier de beoordeling uitleggen?

De EDPB noemt uitdrukkelijk ook het inzagerecht. Op grond van artikel 15 lid 1 sub h AVG heeft een sollicitant bij de daarin bedoelde geautomatiseerde besluitvorming recht op nuttige informatie over de onderliggende logica, het belang en de verwachte gevolgen ervan. Dat vergt een begrijpelijke uitleg van de gevolgde procedure en de toegepaste beginselen. Een gebruiker van recruitmentsoftware kan die uitleg alleen geven als de IT-leverancier de benodigde informatie beschikbaar stelt. Ook dat verdient een plaats in de overeenkomst.

AI-verordening: verplichtingen voor leveranciers en gebruikers

De Europese AI-verordening kwalificeert AI-systemen die worden gebruikt voor het werven en selecteren van personen, waaronder het analyseren en filteren van sollicitaties en het beoordelen van kandidaten, in beginsel als hoog-risico-AI-systemen (bijlage III). Bij profilering van natuurlijke personen is dat zelfs altijd het geval.

De verplichtingen voor deze hoog-risico-AI-systemen uit bijlage III gelden volgens het huidige wettelijke tijdschema vanaf 2 december 2027. De AI-verordening maakt onderscheid tussen aanbieders en gebruiksverantwoordelijken. Die kwalificatie hangt af van de feitelijke rol en valt niet altijd samen met de contractuele aanduiding 'softwareleverancier' of 'klant':

  • Aanbieders (providers) moeten onder meer zorgen voor risicobeheer, datakwaliteit, technische documentatie, transparantie en een ontwerp dat menselijk toezicht mogelijk maakt.

  • Gebruiksverantwoordelijken (deployers), zoals werkgevers, moeten het systeem volgens de gebruiksaanwijzing inzetten, menselijk toezicht beleggen bij competente medewerkers, logs bewaren voor zover deze onder hun controle staan en betrokkenen informeren over het gebruik van het hoog-risico-AI-systeem (artikel 26).

Een deel van de AI-verordening geldt bovendien al. Sinds 2 februari 2025 is het gebruik van emotieherkenning op de werkplek verboden (artikel 5 lid 1 sub f), en volgens de richtsnoeren van de Europese Commissie valt ook de wervings- en selectiefase daaronder. Denk aan videosollicitatietools die uit biometrische gegevens emoties of gemoedstoestanden afleiden.

Wie is waarvoor verantwoordelijk: IT-leverancier of gebruiker?

De werkgever die AI-recruitmentsoftware gebruikt, is doorgaans verwerkingsverantwoordelijke voor de selectie van sollicitanten. De IT-leverancier heeft, afhankelijk van zijn rol, eigen verplichtingen onder de AVG en de AI-verordening. De gebruiker moet van de leverancier de informatie en technische mogelijkheden kunnen krijgen die nodig zijn voor een rechtmatige inzet.

Bepaal daarom eerst de rolverdeling onder de AVG. Een leverancier die uitsluitend namens de werkgever persoonsgegevens verwerkt, is doorgaans verwerker; dan is een verwerkersovereenkomst (artikel 28 AVG) vereist. Gebruikt de leverancier sollicitantgegevens ook voor eigen doeleinden, zoals het trainen of verbeteren van zijn modellen, dan zou hij voor die verwerking ook zelf verwerkingsverantwoordelijke kunnen zijn. De kwalificatie hangt af van de feitelijke situatie, niet van de benaming in het contract.

Leg in de SaaS- of licentieovereenkomst en de verwerkersovereenkomst vast:

  • welke gegevens het systeem verwerkt, voor welke doeleinden en hoe beoordelingen tot stand komen;

  • hoe de software menselijke controle, correctie en uitleg ondersteunt, ook bij verzoeken op grond van de artikelen 15 en 22 AVG;

  • de testen op (discriminatie)risico’s, auditmogelijkheden en beveiliging;

  • het al dan niet gebruiken van sollicitantgegevens voor AI-training;

  • welke documentatie en logs de leverancier beschikbaar stelt en hoe hij meewerkt aan een DPIA en de informatieverplichtingen uit de AI-verordening;

  • incidentmeldingen, ondersteuning bij klachten en de verdeling van aansprakelijkheid.

Leg de verantwoordelijkheden tijdig contractueel vast

De aangekondigde Europese handhavingsactie maakt duidelijk dat geautomatiseerde selectie van sollicitanten nadrukkelijk onder toezicht komt te staan. Gebruikers moeten hun selectieproces en informatieverstrekking aan sollicitanten op orde hebben. IT-leveranciers moeten duidelijk maken welke functionaliteiten, informatie en waarborgen hun software biedt.

Levert u AI-recruitmentsoftware of gebruikt uw organisatie deze software?
Legalz beoordeelt uw SaaS-, licentie- en verwerkersovereenkomsten en adviseert over de rolverdeling, menselijke controle, inzagerechten en aansprakelijkheid. Zo weet u welke verplichtingen bij uw organisatie liggen en welke garanties u van uw contractspartij mag verwachten.
Neem vrijblijvend contact met ons op; klik op onderstaande button of bel ons op 010-2290646