Intellectuele eigendom

Intellectuele eigendom en knowhow behoren voor veel bedrijven en organisaties tot hun meest waardevolle bezit. De bescherming daarvan is dan ook een belangrijk aandachtspunt en tegelijkertijd is het een valkuil. Regelmatig blijkt het juridisch niet of niet goed te zijn geregeld.

Waarom is intellectuele eigendom belangrijk? 

Voor bedrijven en organisaties is van groot belang dat zij de intellectuele eigendomsrechten hebben geborgd. Dat is belangrijk in veel gevallen, zoals:

  • bij verkoop van de onderneming (overdracht aandelen)
  • bij het verkrijgen van financiering en vestiging zekerheidsrechten
  • bij geschillen met concurrenten of andere spelers in de markt over inbreuk op IP-rechten
  • bij het sluiten van contracten met klanten en distributeurs (waarin dikwijls licentie/gebruiksrechten worden verstrekt)
  • bij overdracht (verkoop) van IP-rechten 

In al die gevallen zal men immers moeten kunnen aantonen dat daadwerkelijk intellectuele eigendomsrechten bestaan op de kennis, knowhow en producten zoals data en software. Getracht zal worden in kaart te brengen wie wat wanneer heeft gemaakt en welke rechten waar liggen. Daarnaast zal men willen vaststellen of inbreuk wordt gemaakt op rechten van derden. Dat is geen sinecure. Als bijvoorbeeld software waartoe een ander is gerechtigd – zoals een oud-werkgever van een medewerker – in een product wordt verwerkt, kan ontdekking lang uitblijven. De wet is geduldig. Ook na vele jaren kan de rechthebbende nog een vordering tot schadevergoeding instellen, winstafdracht eisen of een product recall afdwingen. 

IP-rechten en knowhow beheer.PNG

Wat zijn intellectuele eigendomsrechten?

Intellectuele eigendomsrechten – tegenwoordig in navolging van de Angelsaksische landen steeds vaker aangeduid als “IP” (Intellectual Property) – bieden bescherming aan voortbrengselen van de geest. In tegenstelling tot gewone eigendom beschermt het immateriële goederen. Intellectuele eigendomsrechten beschermen bijvoorbeeld niet de (fysieke) auto zelf maar wel ideeën die gestalte hebben gekregen zoals de vormgeving van de auto, de techniek onder de motorkap, de productnaam, het logo en de reclame-uitingen waarmee de auto wordt gemarketeerd.

De rechten van intellectuele eigendom vormen een lappendeken van rechten die zijn gereguleerd in allerlei verschillende wetten en (internationale) verdragen en die sterk verschillen in beschermingsvereisten, -omvang en -duur. Bekende voorbeelden van intellectuele eigendomsrechten zijn: auteursrecht, merkenrecht, octrooirecht (patent) en databankenrecht.

Welke intellectuele eigendomsrechten zijn er?

  • Auteursrecht - Aan de maker van een werk (de wet spreekt over “een werk van letterkunde, wetenschap of kunst”) komt het auteursrecht toe. Voor de verkrijging gelden geen formaliteiten. Wel is een zekere mate van oorspronkelijkheid vereist. Auteursrecht op een muziekstuk ontstaat bij het componeren, op een boek bij het beschrijven van de bladzijden, op software bij het maken van de regels code. Het werk hoeft niet “af” te zijn, ook alfaversie 0.1 van de software is beschermd.
     
  • Databankenrecht - Het databankrecht (extractierecht) is voor de producent van een databank, waaronder wordt verstaan – kort gezegd – verzamelingen die van een substantiële investering getuigen. Zo'n verzameling kan bijvoorbeeld bestaan uit trefwoorden in een woordenboek of namen in een gids op een website.
     
  • Octrooirecht - Een octrooi (patent) kan worden verkregen voor een uitvinding die nieuw is (nergens op de wereld openbaar toegankelijk gemaakt), op uitvinderwerkzaamheid berust (inventief is) en toegepast kan worden op het gebied van de nijverheid (het moet kunnen functioneren). Verlening geschiedt door het Octrooicentrum (voorheen genaamd het Bureau voor Industriële Eigendom). Software als zodanig is niet vatbaar voor octrooiering.
     
  • Handelsnaamrecht - Het handelsnaamrecht beschermt de naam waaronder een onderneming wordt gedreven, bijvoorbeeld "Perfect IT-Solutions". Inschrijving kan plaatsvinden in het handelsregister van de Kamers van Koophandel maar is geen verplichting. Wel is voor bescherming vereist continuïteit in het gebruik van de naam (als domeinnaam, op briefpapier etc.) en bekendheid bij het publiek.
     
  • Merkenrecht - Een merkenrecht kan worden verkregen voor tekens die dienen om waren of diensten van een onderneming te onderscheiden. Vereist is onder meer dat het teken (voldoende) onderscheidend vermogen heeft.  Denk aan logo (beeldmerk) of een naam (woordmerk). Merkenrechten kunnen soms ook wel worden verkregen voor een kleur, een muziektune of zelfs een geur. Deponering bij het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom is vereist.
     
  • Knowhow - Het begrip knowhow omvat immateriële verworvenheden die onder de intellectuele eigendom niet (of nauwelijks) bescherming genieten maar die wel waarde vertegenwoordigen. Denk aan een marketingconcept, de imagorechten van een bekende voetballer of een wiskundige formule. In de praktijk vindt bescherming vaak plaats door middel van geheimhoudingsafspraken met betrokkenen (de bekende Non-Disclosure Agreement) verzwaard met boetebedingen.

Downloads

Download hier de volgende artikelen over intellectuele eigendom:

  • Nieuwsitem De bedrijfsgeheimenrichtlijn: zijn NDA's vanaf mei 2018 nog nodig? 14 februari 2017 klik hier
  • Nieuwsitem IP-rechten op verweesde games, 21 november 2013 klik hier
  • Nieuwsitem Databankenrecht op overheidsinformatie, 23 juni 2013 klik hier 
  • Artikel in de Automatisering Gids, Bescherming intellectuele eigendom, 22 februari 2008 klik hier

Heeft u vragen over de vestiging of bescherming van uw IP-rechten?

Neem dan contact op met een ICT-jurist van Legalz of bel ons op +31 (0)10 2290 646 en spreek meteen een medewerker.