Vanaf 2 augustus 2026 moeten organisaties voldoen aan de eerste transparantieverplichtingen uit de Europese AI Act. Hoewel de aandacht vaak uitgaat naar de grote AI-ontwikkelaars, raken deze verplichtingen juist ook veel organisaties die AI gebruiken in hun dagelijkse bedrijfsvoering.
Gebruikt uw organisatie een AI-chatbot? Publiceert u AI-gegenereerde afbeeldingen of teksten? Of maakt u gebruik van AI om content te bewerken?
Dan is de kans groot dat de nieuwe regels ook voor uw organisatie relevant zijn.
Wat verandert er op 2 augustus 2026?
De transparantieverplichtingen zijn opgenomen in artikel 50 van de AI Act en hebben één belangrijk uitgangspunt. Gebruikers moeten weten wanneer zij met AI te maken hebben of wanneer content door AI is gegenereerd of gemanipuleerd.
De Europese wetgever wil hiermee het risico op misleiding, desinformatie, fraude en manipulatie beperken.
De verplichtingen gelden niet alleen voor aanbieders van AI-systemen, maar in bepaalde gevallen ook voor organisaties die AI inzetten binnen hun dienstverlening.
Wanneer moet u transparant zijn?
De AI Act kent vier belangrijke transparantieverplichtingen.
1. Maak duidelijk wanneer iemand met AI communiceert
Wanneer een AI-systeem rechtstreeks met personen communiceert, moet dit vooraf of uiterlijk bij het eerste contact duidelijk worden gemaakt.
Een chatbot op een website of een AI-assistent bij de klantenservice mag zich dus niet voordoen als een menselijke medewerker. Een eenvoudige melding dat de gebruiker communiceert met een AI-systeem zal in veel gevallen voldoende zijn.
2. Informeer over emotieherkenning en biometrische categorisering
Gebruikt een organisatie AI om emoties te herkennen of personen op basis van biometrische gegevens in categorieën in te delen? Dan moeten betrokkenen hierover worden geïnformeerd.
Hoewel dergelijke toepassingen momenteel nog relatief beperkt zijn, kunnen zij voorkomen binnen bijvoorbeeld HR-processen, beveiliging of marketing.
3. Markeer AI-gegenereerde content
Aanbieders van generatieve AI-systemen moeten ervoor zorgen dat door AI gegenereerde content herkenbaar is als AI-content.
De AI Act noemt verschillende technische oplossingen, zoals metadata, digitale watermerken of andere technieken waarmee de herkomst van content kan worden vastgesteld.
4. Maak deepfakes herkenbaar
Worden afbeeldingen, video’s of geluidsopnamen met behulp van AI gegenereerd of gemanipuleerd zodat een realistisch beeld ontstaat van iets wat nooit heeft plaatsgevonden? Dan moet duidelijk worden vermeld dat sprake is van AI-gegenereerde of AI-bewerkte content.
De Europese Commissie heeft hiervoor zelfs standaardiconen ontwikkeld, waaronder de labels “AI Generated” en “AI Modified”.
De praktijkcode: vrijwillig, maar niet vrijblijvend
Om organisaties te helpen bij de implementatie van deze verplichtingen publiceerde de Europese Commissie op 10 juni 2026 de Code of Practice on Transparency of AI-Generated Content.
Deze praktijkcode is geen wet en ondertekening is niet verplicht. De code geeft echter wel concrete handvatten voor de manier waarop organisaties kunnen voldoen aan de transparantieverplichtingen uit de AI Act.
De praktijkcode beschrijft onder meer:
hoe AI-content kan worden gelabeld;
welke technische maatregelen kunnen worden genomen;
welke organisatorische processen passend zijn;
hoe transparantie kan worden ingebed in de AI-governance.
Waarom zou u de praktijkcode ondertekenen?
De Autoriteit Persoonsgegevens adviseert organisaties die onder de transparantieverplichtingen vallen om zich te verdiepen in de praktijkcode en deze – geheel of gedeeltelijk – te ondertekenen.
Dat advies is begrijpelijk. Ondertekening biedt verschillende voordelen.
In de eerste plaats laat een organisatie zien dat zij actief werkt aan naleving van de AI Act. Dat kan bijdragen aan het vertrouwen van klanten, opdrachtgevers en andere stakeholders.
Daarnaast biedt de praktijkcode praktische uitleg bij de open normen uit de AI Act. De wet schrijft namelijk vooral voor wat organisaties moeten bereiken, maar zegt minder over hoe dat moet gebeuren. De praktijkcode vult die leemte grotendeels op.
Ook richting toezichthouders kan de praktijkcode een rol spelen. Hoewel ondertekening geen vrijwaring biedt tegen handhaving, kan zij wel laten zien dat een organisatie serieus werk maakt van compliance.
Ondertekenen is ook naleven
Daar staat tegenover dat ondertekening ook verplichtingen met zich brengt.
Een organisatie die publiekelijk verklaart de praktijkcode te volgen, moet de daarin opgenomen maatregelen daadwerkelijk implementeren. Alleen ondertekenen zonder de interne processen daarop aan te passen, kan juist tot vragen leiden wanneer een toezichthouder onderzoek doet of een klant om uitleg vraagt.
Ondertekening is daarom vooral zinvol wanneer zij onderdeel uitmaakt van een bredere AI-governanceaanpak.
Wat kunt u nu al doen?
Veel organisaties gebruiken inmiddels AI zonder dat volledig inzichtelijk is waar en op welke wijze deze systemen worden ingezet. Juist daarom is dit een goed moment om een inventarisatie te maken.
Breng bijvoorbeeld in kaart:
welke AI-systemen binnen de organisatie worden gebruikt;
of sprake is van AI-chatbots of andere interactieve AI;
welke AI-gegenereerde content wordt gepubliceerd;
of deepfakes of AI-bewerkte media worden gebruikt;
welke transparantiemaatregelen al zijn ingericht;
of de praktijkcode geheel of gedeeltelijk passend is voor uw organisatie.
Conclusie
De transparantieverplichtingen die vanaf 2 augustus 2026 gelden, raken een groot aantal organisaties die AI inzetten voor klantcontact, marketing, softwareontwikkeling of contentcreatie.
Daarmee vormen deze verplichtingen voor veel organisaties de eerste concrete kennismaking met de AI Act. Een tijdige inventarisatie van AI-toepassingen en een beoordeling van de benodigde transparantiemaatregelen voorkomt dat uw organisatie straks achter de feiten aanloopt.
Gebruikt uw organisatie AI of ontwikkelt u AI-oplossingen?
Dan is dit het moment om te beoordelen of uw organisatie voldoet aan de nieuwe transparantieverplichtingen. Wij adviseren regelmatig over de AI Act, AI-governance, contracten en compliance en denken graag met u mee.
Neem vrijblijvend contact met ons op. Bel 010-2290646 of klik op onderstaande button.